Kuchnia portugalska — czym się wyróżnia i czy jest zdrowa? Odkrywamy jej tajemnice

Kuchnia portugalska nie należy do najbardziej rozreklamowanych,  więc z chęcią przybliżę Wam, co naprawdę trafia na portugalski stół, czym wyróżnia się ta kuchnia i jak można z niej czerpać inspiracje. W obecnych czasach lubimy szybko przygotowywać posiłki, każdy dzień wypełniony jest mnóstwem obowiązków, a kuchnia portugalska pod tym względem ma sporo do zaoferowania, zwłaszcza dla miłośników ryb, owoców morza i prostych, ale pełnych smaku dań mięsnych. No i oczywiście słodkości. Nikt nie powiedział, że jedząc zdrowo nie można pozwolić sobie na portugalskie pastel de nata.

Z jakich składników Portugalczycy komponują swoje posiłki?

Ryby na pierwszym planie

To, co najbardziej wyróżnia kuchnię portugalską to właśnie obecność ryb w codziennej diecie. Dostęp do świeżych ryb i owoców morza to atut Portugalii a Portugalczycy jedzą ryby częściej niż większość Europejczyków. Zobaczcie, jak wygląda typowe stoisko z rybami w zwykłym supermarkeie.

Każdy kraj ma swoje kulinarne symbole, które są elementem jego tradycji – w Polsce klasykiem jest schabowy, we Włoszech makaron, a w Portugalii bacalhau, czyli suszony i solony dorsz. To właśnie on zajmuje szczególne miejsce w portugalskiej kuchni i pojawia się na stole w niezliczonych wariantach. Portugalczycy żartują, że mają 365 sposobów na przyrządzanie bacalhau – po jednym na każdy dzień roku.

Oprócz bacalhau równie popularne są inne ryby tj. sardynki, makrele, morszczuki, okonie morskie i całe morze innych.

Mięso na drugim planie

Choć ryby są bardzo ważną częścią diety, to mięso również odgrywa jednakowo dużą rolę. Z mojej perspektywy, czyli perspektywy mieszkanki regionu wyżynno-górzystego Beira Baixa, zerkając na lokalne tradycje i podpatrując teściową w kuchni – prawdą jest, że stoły obfitują w dania mięsne. Owce i kozy świetnie chowają się na tym terenie i można je zobaczyć dosłownie z autostrady. Jagnięcina (borrego) i koźlina (cabrito) są popularnymi, jednak bardziej świątecznymi specjałami, natomiast wieprzowina (porco) i drób (frango, peru) królują na co dzień.

Ciekawostka – istnieją jednogarnkowe dania-potrawki, w których można spotkać połączenie mięsa i owoców morza jednocześnie! Dla nas to dość intrygujące połączenie, ale dla Portugalczyków to przede wszystkim dania tradycyjnej kuchni ludowej, łączące dary ziemi i morza jednocześnie. Najlepszym takim połączeniem jest wieprzowina z małżami (carne de porco à alentejana) czyli kawałki zamarynowanej wieprzowiny w czosnku i paście paprykowej, a do tego, na koniec duszenia, wrzucone są świeże małże, wszystko przyprawione świeżą kolendrą.

Czy odważycie się spróbować? Smak może zaskoczyć niejednego smakosza.

Świeże warzywa i owoce

Warzywa i owoce w Portugalii są łatwo dostępne, pyszne i pełne smaku, zwłaszcza te z regionu Beira Baixa, położonego w środkowej części Portugalii, między górami a rozległymi równinami, oferującego bardzo dobre warunki do uprawy.

Najbardziej charakterystyczne owoce z tego regionu to:

• Brzoskwinie z Cova da Beira (Pêssego da Cova da Beira, IGP)
• Czereśnie z Fundão (Cereja do Fundão, IGP)

Czereśnie to zdecydowanie majstersztyk natury i jeden z produktów, z którego Portugalia jest naprawdę dumna. Pojawiają się na krótko, zwykle w maju i czerwcu więc są wyjątkowo wyczekiwane przez każdego, kto zna ich smak. Ich soczystość, intensywny kolor i naturalna słodycz nie są dziełem przypadku, lecz efektem idealnych warunków klimatycznych regionu oraz wielopokoleniowej tradycji upraw. Europejski certyfikat IGP, który posiadają, potwierdza ich autentyczność i jest gwarancją, że każda czereśnia, która trafia na nasz stół, niesie ze sobą smak portugalskiego słońca i lokalnej pasji.

• Gruszki (Pêra Rocha)

Oprócz słynnych, regionalnych owoców, niemal w każdym portugalskim ogrodzie rośnie drzewo cytrusowe – pomarańczowe lub cytrynowe. Dla wielu to codzienność, która.. nie robi większego wrażenia. Dla mnie jednak – to coś wyjątkowego. Te drzewa są nieodłączną częścią portugalskiego krajobrazu i mają w sobie coś magicznego.

W portugalskiej kuchni warzywa często towarzyszą rybom lub mięsu, które zazwyczaj stanowią główny element dania. Owoce natomiast najczęściej pojawiają się tuż po posiłku w codziennym menu – w roli prostego, świeżego deseru.

Oliwa z oliwek to must have

Azeite, czyli portugalska oliwa z oliwek, to podstawowy tłuszcz w tutejszej kuchni  i obecna jest od śniadania aż po kolację! Bez względu na to, czy polewasz nią śniadaniowego tosta, przygotowujesz duszone warzywa, grillowaną rybę czy świeżą sałatkę, oliwa jest nieodłącznym składnikiem każdej z tych propozycji. Z czystym sumieniem mogę powiedzieć, że nie widziałam w Portugalii ani jednego domu, ani jednej restauracji bez butelki oliwy z oliwek. Małe, duże, eleganckie dozowniki – każdy z nich znajduje się w kuchni na honorowym miejscu, gotowy do użycia w każdej chwili.

Azeite da Beira Baixa DOP, czyli oliwa z regionu w którym mieszkam, to kolejny produkt oznaczony europejskim certyfikatem DOP, jako kwintesencja jakości i autentyczności.

Zupa to obowiązkowy element lunchu

W Portugalii lunch, czyli główny posiłek dnia, serwowany jest punktualnie o 13:00 – i ta godzina to niemal świętość. Obowiązkowo pojawia się wtedy zupa.

Zupy są proste, pyszne i bazują na lokalnych składnikach. Jednym z klasyków jest Caldo Verde, czyli kremowa zupa na bazie ziemniaków, kapusty i kiełbasy, pełna smaku i bardzo prosta w przygotowaniu. Zachęcam do przetestowania.

Minimalizm w przyprawach

Portugalczycy skupiają się przede wszystkim na podkreśleniu naturalnego smaku składników, wydobywając z nich to, co najlepsze. Co to oznacza? Oznacza to, że umiejętnie i oszczędnie używają kilku przypraw i ziół, które najczęściej pojawiają się na stołach. Kolendra to jedna z tych przypraw – świeża, posiekana, dodawana jest do zup, dań z fasolą, mięsem, ryb oraz owoców morza.  Jest niezwykle aromatyczna i to ona definiuje kuchnię portugalską, dodając niepowtarzalnego charakteru wielu daniom. Bazą do wielu dań jest również czosnek, cebula i liść laurowy.

Czy można zatem powiedzieć, że kuchnia portugalska jest zdrowa?

Jak najbardziej – doskonale wpisuje się w zasady, które tworzą fundamenty diety śródziemnomorskiej. Kluczowe zasady to połączenie błonnika, zdrowych tłuszczów i antyoksydantów – właśnie taki zestaw odgrywa fundamentalną rolę w profilaktyce chorób przewlekłych, wspierając zdrowie na długie lata.

Czy jest jeszcze coś więcej?

Jest jeszcze jeden bardzo ważny element, który czyni tą kuchnię zdrową – jest to przestrzeganie stałych godzin posiłków. W Portugalii ten fakt jest tak głęboko zakorzeniony w kulturze codziennego życia, że plan dnia kręci się wokół pór jedzenia. Godzina 13 to stałe miejsce na lunch. To moment, który przede wszystkim zatrzymuje pracę, integruje osoby i wyznacza rytm. Podczas dnia nie ma miejsca na jedzenie tzw. „kiedy się przypomni” czy też przypadkowe przekąski w biegu przed komputerem. Potwierdzam to w stu procentach.

Z dietetycznego punktu widzenia to ogromny atut. Regularność sprzyja stabilizacji poziomu cukru we krwi, zmniejsza ryzyko napadów głodu i pozwala lepiej kontrolować ilość spożywanego jedzenia. Właśnie dlatego portugalska kuchnia promuje coś, co zbyt często pomijamy i niedoceniamy: uważność i rytm w jedzeniu.

Komponujesz posiłki „jak Portugalczycy”, a mimo to przybierasz na wadze?

Powodem może być właśnie podjadanie między posiłkami.  

Jakość jedzenia ma znaczenie, ale regularność jeszcze większe!